Στο 7ο Σεμινάριο Υγρών Ηλεκτρολυτών και Οξεοβασικής ισορροπίας που έλαβε χώρα στην Κομοτηνή στις 20-21 Σεπτεμβρίου 2013, ο νεφρολόγος Ιωάννης Γριβέας έδωσε διάλεξη με θέμα:
Οξεοβασικές διαταραχές σε ουρητηρο-στομίες (σιγμο- και εντεροστομίες) και σε μεταμόσχευση παγκρέατος
Στην ομιλία τονίσθηκε:
- Ιστορικά η πρώτη προσπάθεια εκτροπής της πορείας των ούρων έγινε με τη δημιουργία μίας οδού επικοινωνίας μεταξύ του εντέρου και των ουρητήρων. Σ’ αυτές τις πρώτες χειρουργικές πρακτικές χρησιμοποιήθηκε ο πρωκτός ως μηχανισμός εγκράτειας των ούρων. Η εμφάνιση ουρητηρικών στενώσεων, η δημιουργία λίθων, τα συχνά επεισόδια λοιμώξεων με συνοδό σήψη και περιτονίτιδα οδήγησαν σε υψηλά ποσοστά θνητότητας. Σε κλινικό επίπεδο η ακράτεια έγινε συχνό φαινόμενο
- Η βελτίωση των χειρουργικών τεχνικών και η πιο ολοκληρωμένη υποστηρικτική φροντίδα (καλύτερα αντιβιοτικά, σωστότερη χρήση των υγρών κ.ά) έχουν αυξήσει το προσδόκιμο επιβίωσης ασθενών με κάποιας μορφής ουρητηρο-εντεροστομία και διευρύνει το εύρος των εφαρμογών της σε όλες τις ηλικίες των ασθενών
- Η εκτροπή κατά Bricker (ileocutaneostomy) είναι σήμερα το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο είδος εκτροπής σ’ όλο τον κόσμο
- Η κύρια διαταραχή που εμφανίζεται όταν ειλεός ή κόλον χρησιμοποιείται για τη στομία είναι η υπερχλωραιμική μεταβολική οξέωση
- Η θεραπεία της υπερχλωραιμικής μεταβολικής οξέωσης περιλαμβάνει χορήγηση αλκαλοποιητικών παραγόντων και/ή αναστολέων της μεταφοράς Cl-. Η χορήγηση από του στόματος NaHCO3 μπορεί να αναπληρώσει το έλλειμμα στην οξεοβασική ισορροπία, από ορισμένους ασθενείς όμως δεν γίνεται εύκολα ανεκτή
- Οι ασθενείς με εκτροπή των ούρων παρουσιάζουν ελαττωμένες αποθήκες K+ λόγω εντερικών απωλειών, ωσμωτικής διούρησης και νεφρικής έκκρισης. Πιο έντονο είναι το φαινόμενο στους ασθενείς με ουρητηρο-σιγμοειδοστομία
- Κλινικά σημαντική υπασβεστιαιμία δεν είναι συχνή. Συμπληρώματα Ca2+ είναι η θεραπεία εκλογής. Η υπομαγνησιαιμία είναι μία σπάνια κατάσταση μετά από ουρητηρο-εντεροστομία
- Μετά από 20 χρόνια παρακολούθησης, έως και το 20% των ασθενών με ουρητηρο-εντεροστομία θα έχουν νεφρολιθίαση. Στην τακτική παρακολούθηση των ασθενών με εκτροπή των ούρων, πρέπει να περιλαμβάνεται η υπερηχοτομογραφική απεικόνιση των νεφρών για τον έλεγχο σχηματισμού λίθων
- Στην κλινική πράξη, σε σειρές ασθενών με ουρητηρο-εντεροστομίες σοβαρές μεταβολικές διαταραχές των οστών που να έχουν οδηγήσει σε οστεομαλακία δεν έχουν παρατηρηθεί. Το πιθανότερο είναι να παρατηρηθούν μικρές διαταραχές αφαλάτωσης των οστών στην πλειοψηφία των ασθενών που έχουν ουρητηρο-εντεροστομίες για μεγάλη χρονική περίοδο
- Το βασικό αίτιο των μεταβολικών διαταραχών στους ασθενείς μετά από μεταμόσχευση παγκρέατος είναι η απώλεια μεγάλων ποσοτήτων παγκρεατικού υγρού πλούσιου σε αλκαλικά ένζυμα διαμέσου της ουροφόρου οδού. Μεταβολική οξέωση, υπονατριαιμία και απώλεια υγρών από τον εξωκυττάριο χώρο μπορεί να παρατηρηθούν